Σάββατο, 4 Ιουνίου 2016

Μπιαλοβιέζα (Białowieża), τo δάσος που αγάπησα.

(5η Ιουνίου παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος)
Πολλές φορές σκέφθηκα να αξιολογήσω τα καλύτερα δάση που επισκέφθηκα, αλλά δεν το έκανα μέχρι σήμερα, γιατί θεωρώ a priory ότι όλα τα δάση είναι όμορφα. Είναι θείο δώρο. Έχω επισκεφθεί αρκετά και αξιόλογα, από την κοιλάδα των κέδρων στην Κύπρο, τα σκανδιναβικά δάση της σημύδας, τα πλατύφυλλα δάση της κεντρικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, τα δάση του ζαχαρώδη σφένδαμου της βόρειας Αμερικής, αλλά και τα κωνοφόρα της λατινικής Αμερικής, τα απροσπέλαστα του Αμαζονίου, τα ψυχρόβια

των Άνδεων, την Doñana και τη Sierra de Cazorla της Ανδαλουσίας, τα δάση της βόρειας Ιταλίας, το «La Converserie» / Luxembοurg του Βελγίου, τον Μέλανα δρυμό της Γερμανίας, τις ακακίες της Ουγγαρίας και τα υψίκορμα δάση στα σύνορα με τη Σλοβενία, τις Άλπεις, αλλά και τις σύμπυκνες δασικές λωρίδες του Ηνωμένου Βασιλείου. Οφείλω να ομολογήσω ότι μετά τον Αμαζόνιο, το δάσος Μπιαλοβιέζα στην Πολωνία με εντυπωσίασε περισσότερο από όλα τα άλλα. Περιηγήθηκα βαθειά στον πυρήνα του με έλκυθρα το χειμώνα και με άμαξες που σέρνουν μικρόσωμα αλογάκια «πόνυ» τις άλλες εποχές και αφουγκράστηκα τον χτύπο της καρδιάς του. Είναι ο βιότοπος του ευρωπαϊκού βίσωνα και περίπου 20.000 άλλων ειδών άγριας ζωής. Πρόκειται για ένα οικοσύστημα γεμάτο ζωντάνια, αλλά ταυτόχρονα και ένα έργο τέχνης που δημιούργησε η ίδια η φύση με τον ξεχωριστό τρόπο που η ίδια μόνον γνωρίζει. 

Το δάσος Μπιαλοβιέζα εκτείνεται σε έκταση περίπου 1.600.000 στρέματα και είναι ένα από τα μεγαλύτερα σωζόμενα τμήματα του παρθένου δάσους, το οποίο κάλυπτε κάποτε την ευρωπαϊκή πεδιάδα που βρίσκεται στα σύνορα Πολωνίας και Λευκορωσίας. Τις τελευταίες δεκαετίες δέχεται περίπου 120.000-150.000 επισκέπτες κάθε χρόνο από την πολωνική μόνον πλευρά του δάσους. Στη λευκορωσική πλευρά, το δάσος προστατεύεται ως Εθνικό Πάρκο Μπελοβέσκαγια Πούστσα. Τμήμα του ανακηρύχθηκε Εθνικός Δρυμός για πρώτη φορά το 1921 και συμπεριλήφθηκε στον προστατευτικό Κατάλογο του Παγκόσμιου Δικτύου Απόθεμα Βιόσφαιρας το 1977. Το 1996 η έκταση του Δρυμού διπλασιάστηκε με αποτέλεσμα σήμερα να εκτείνεται σε μια περιοχή 105.000 στρέματα. Συνολικά 121.800 στρέματα με έκταση και έξω από τον Εθνικό Δρυμό ανακηρύχθηκε ως προστατευόμενη περιοχή. Στο υπόλοιπο δάσος Μπιαλοβιέζα δεν παρατηρούνται σοβαροί πρόσθετοι προστατευτικοί περιορισμοί και αφέθηκε στη δασοπονική διαχείριση για την παραγωγή ξύλου, αλλά και για τη λειτουργία του ως ελεγχόμενου κυνηγότοπου γνωστού σε όλο τον πλανήτη για την αφθονία των τριχωτών θηραμάτων. 

Αργότερα, το 1979, το δάσος Μπιαλοβιέζα ανακηρύχθηκε από τη UNESCO ως Περιοχή Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Το 2014, η UNESCO επέκτεινε το προστατευτικό της δίκτυο σε ολόκληρο το δάσος. Στα κριτήρια ένταξης περιγράφεται η σημαντική οικολογική και βιολογική λειτουργία του, αλλά και η σπουδαιότητά του ως ενδιαίτημα της φύσης για τη βιοποικιλότητα συμπεριλαμβανομένων και ειδών που απειλούνται με εξαφάνιση. Από το έτος 2004, στο πλαίσιο του σχετικού Κανονισμού της Ευρωπαικής Ενωσης και σύμφωνα με τις Οδηγίες για την προστασία των πτηνών και των ενδιαιτημάτων, το δάσος Μπιαλοβιέζα χαρακτηρίστηκε και περιοχή Natura 2000, για την προστασία των άγριων ζώων και φυτών της περιοχής.

Για τη διατήρηση και προστασία του δάσους Μπιαλοβιέζα δημιουργήθηκε ένα μεγάλο προστατευτικό οικολογικό κίνημα ενάντια στην από το έτος 2012 απόφαση του Πολωνικού Υπουργείου Περιβάλλοντος να επικυρώσει τα δασοπονικά διαχειριστικά σχέδια τριών περιοχών του δάσους, με τη συναίνεση της Ευρωπαικής Επιτροπής, προκειμένου να καλύψει τις απαιτήσεις που εδράζονται στην προστασία των περιοχών Natura 2000. Η κυβέρνηση της Πολωνίας ισχυρίζεται ότι η υλοτομία γίνεται για την προστασία του μοναδικού δάσους, αλλά πανεπιστήμια και περιβαλλοντικές οργανώσεις διαφωνούν. Σύμφωνα με τον εθνικό διευθυντή του δάσους, τα δέντρα θα υλοτομηθούν για να αποτραπεί η ζημιά από την επιδημία σκαθαριών που έχει προσβάλει κάποια από τα δέντρα. Επιπρόσθετα θα κοπούν τα δέντρα εκείνα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πρόβλημα στην προσβασιμότητα των μονοπατιών του δάσους. Τα συγκεκριμένα διαχειριστικά σχέδια προβλέπουν λήμμα μέχρι 48.500 κυβικά μέτρα ξυλείας κατά μέσο όρο το έτος για τα επόμενα δέκα έτη. Πολλοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι υλοτομίες αυτού του μεγέθους σε ένα παρθένο δάσος, αλλά και η εγκατάλειψη των υπολειμμάτων υλοτομίας σε ξυλεία και φλοιό θα βλάψουν ανεπανόρθωτα το υπέροχο αυτό δάσος και θα καταστεί ευάλωτο σε σοβαρές απειλές συμπεριλαμβανομένων των ασθενειών, προσβολές από έντομα και μύκητες, εγκατάληψη καύσιμης ύλης με ρίσκο τις δασικές πυρκαγιές και άλλα συναφή καταστροφικά συμβάντα. 

Το Πολωνικό Εθνικό Συμβούλιο Προστασίας της Φύσης εξέδωσε στις 18 Νοεμβρίου 2015 επίσημη ανακοίνωση εναντίον της σχεδιασμένης αύξησης των δασοπονικών δραστηριοτήτων στην περιοχή. Μετά από αυτό παρόμοιες ανακοινώσεις εκδόθηκαν από τη Επιτροπή Προστασίας της Φύσης της Πολωνικής Ακαδημίας των Επιστημών (26 Νοεμβρίου 2015) και του Επιστημονικού Συμβουλίου του Εθνικού Δρυμού της Μπιαλοβιέζα (4 Δεκεμβρίου 2015). Επίσης έχουν ασκήσει έντονη κριτική για το θέμα αυτό η Σχολή Βιολογίας και Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας, τα Πανεπιστήμια της Κρακοβίας και του Κατοβίτσε και άλλα συναφή με το περιβάλλον Ιδρύματα, περιβαλλοντικές οργανώσεις και μεμονωμένοι ειδικοί επιστήμονες. 

Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας ημέρας περιβάλλοντος, που γιορτάζεται στις 5 Ιουνίου, θέλω να υψώσω και τη δική μου φωνή, ως ταπεινή διαμαρτυρία για τη συντελούμενη υλοτομία στο δάσος Μπιαλοβιέζα που διαθέτει σε αφθονία όλα τα χαρακτηριστικά ενός μνημείου της φύσης. Τα δάση δεν αναγνωρίζουν σύνορα και ο καθένας αντιλαμβάνεται ότι οικοσυστήματα αυτού του μεγέθους επηρεάζουν θετικά ολόκληρο τον πλανήτη. Προσφέρουν πολλά και ανεκτίμητα αγαθά σε όλους μας. Προσφέρουν απλόχερα το οξυγόνο, συγκρατούν το νερό της βροχής και αποτρέπουν τις πλημμύρες, προσφέρουν το ξύλο ως πρώτη ύλη, συγκρατούν τη σκόνη και τους θορύβους με τη φυλλωσιά τους, αποτελούν καταφύγιο ανθρώπων και ζώων, προσφέρουν ομορφιά, ξεκούραση, αναψυχή, ίσκιο, δροσιά και άλλα πολλά. Εκατομμύρια άνθρωποι και ζώα του πλανήτη γεύονται αδιάλειπτα τα αγαθά ζωής που παραχωρούνται από το δάσος χωρίς ανταλλάγματα. 

Ιούνιος 2016

Ο συντάκτης 
Στέφανος Π. Βογιατζής 
Δασοπόνος, 
MSc. Διεθνείς Περιβαλλοντικές Συμβάσεις

Υ.Γ. Κάποιες φωτογραφίες  απεικονίζουν ζωντανές ομορφιές. Η τελευταία είναι από το αρχείο μου σε μια από τις περιηγήσεις στο δάσος με άμαξες το 1987.

4 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

κ. MSc Βογιατζή, σε μικρή απόσταση από τον Πολύγυρο υπήρχε ένα δάσος ανεκτίμητης αξίας, ήταν το δάσος των Σκουριών. Το δάσος αυτό βρισκόταν στο τόπο που γεννήθηκε ο Αριστοτέλης και αποτελούσε και αποτελεί πηγή ζωής, υγείας και υδροδότησης για την προ Άθω περιοχή. Η βιοποικιλότητα και η ποικιλομορφία του δάσους των Σκουριών προκαλούσε δέος στους επισκέπτες. Καλή η Πολωνία και το παρθένο δάσος (Μπιαλοβιέζα) που αναφέρεσαι, θα ήταν όμως καλύτερα να υψώσεις και τη δική σου φωνή, ως ταπεινή διαμαρτυρία για τη συντελούμενη καταστροφή ενός δάσους (εσύ τα γράφεις) της δικής σου χώρας. Εκτός και αν δεν έχεις υπόψιν σου τις Σκουριές, και οι αναμνήσεις σου περιορίζονται στα έλκηθρα και τα μικρά αλογάκια. Δηλαδή για να καταλάβω, η περιβαλλοντικής σου ευαισθησία περιορίζεται στην Μπιαλοβιέζα και όχι στην πατρίδα σου;
ΥΓ. Αυτές τις μέρες διώκονται κάτοικοι της βορειοανατολικής Χαλκιδικής γιατί αντισταθήκαν για το αυτονόητο. Αντισταθήκαν κ. Βογιατζή στην καταστροφή του δάσους των Σκουριών. Οπότε εγώ το θέμα σου το θεωρώ άτοπο και αν είσαι και Χαλκιδικιότης είσαι απερίγραπτος.

Στ. Βογιατζής είπε...

Στον άγνωστο σχολιαστή 5 Ιουνίου 2016 - 12:17 π.μ.
Δεν είναι στις αρχές μου να σχολιάζω σχολιαστές αναρτήσεων, αλλά δεν μπορώ να αντισταθώ, γιατί είσαι προκλητικός/ή και χωρίς λόγο μου κάνεις και προσωπική επίθεση.
Στο επόμενο λοιπόν άρθρο που θα αποφασίσω να δημοσιοποιήσω θα ζητήσω προηγουμένως τη δική σου έγκριση και σε ότι αφορά το θέμα, αλλά και το περιεχόμενο για να μην χαρακτηριστώ "απερίγραπτος" μια και συμβαίνει να έχω καταγωγή και κατοικία πολύ κοντά στις Σκουριές.
Δηλαδή, λογοκρισία !!!
Θα μου επιτρέψεις τέλος να σου υπενθυμίσω ότι σήμερα είναι η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος και ως εκ τούτου το θέμα είναι ευρύτερο και αγγίζει ολόκληρο τον πλανήτη. Μην μπερδεύεις την άρδευση με την ύδρευση.

Ανώνυμος είπε...

Εξαιρετικο αρθρο απο εναν εξαιρετο επιστημονα και συμπατριωτη μας!

Ανώνυμος είπε...

ΚΥΡΙΕ ΔΑΣΟΠΟΝΕ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΟ ΜΑΣ ΔΑΣΟΣ ΚΑΙ ΟΞΥΓΟΝΟ ΔΕΝ ΔΑΣΟΠΟΝΑΤΑΙ;;;; ΓΙΑΤΙ ΕΜΕΙΣ ΠΟΝΑΜΕ ΚΑΙ ΔΙΟΚΩΜΑΣΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΣΩΣΟΥΜΕ