Δευτέρα, 9 Νοεμβρίου 2015

«Λίθοι και πλίνθοι και ξύλα και κέραμοι ατάκτως ερριμμένα ουδέν εστί».

Σχολιασμός στο άρθρο του Απόστολου Πάνα με τίτλο "Η Χαλκιδική και οι χαμένες ευκαιρίες" από τον Γιώργη Εμμανουήλ. 
Δείτε το άρθρο του Απ. Πάνα ΕΔΩ.
Έκπληξη και οργή, που γρήγορα μεταλλάχτηκε σε θυμηδία με έντονη ροπή προς το χλευασμό, μου προκάλεσε η ανάγνωση του κειμένου του κυρίου Πάνα (Επικεφαλής της Πρωτοβουλίας «Κεντρική Μακεδονία –Μπροστά» και πρώην Περιφερειακού Συμβούλου Χαλκιδικής), και δεν μπόρεσα να αντισταθώ στον πειρασμό να μην το σχολιάσω.
Παρότι φαινομενικά πρόκειται για ένα πολιτικό άρθρο παρέμβασης στα τοπικά δρώμενα με θέμα την «ανάπτυξη», στην πραγματικότητα αποτελεί ένα υπόδειγμα κειμένου κενού περιεχόμενου που ενώ διατηρεί μία βασική δομή (εισαγωγή του θέματος περιγραφή πλεονεκτημάτων - προβλημάτων, καταλογισμός ευθυνών και προτάσεις), κάτω από τις λέξεις αναδεικνύεται η απόλυτη ανυπαρξία νοήματος και εν τέλει αφήνει τον αναγνώστη με την απορία: Τι θέλει να πει ο ποιητής;


Ξεκινώντας το πόνημά του, ο κύριος Πάνας μας πληροφορεί, ότι η λέξη «ανάπτυξη» είναι φράση και μάλιστα μονοπωλεί τις συζητήσεις σε όλα τα επίπεδα της καθημερινότητας. Θα ήθελα να τον ενημερώσω ότι οι συζητήσεις στην καθημερινότητα μας συνοψίζονται στην πολυσύνθετη φράση : «το συνεχές «μνημόνιο», πως φτάσαμε σ΄ αυτό και ποιες οι συνέπειές του στην κοινωνία».
Ταυτόχρονα διαπιστώνει, πως η Χαλκιδική επιβιώνει στο «δύσκολο οικονομικό περιβάλλον», ξεδιπλώνοντας στη συνέχεια τα «φυσικά πλεονεκτήματα» του τόπου που κατά τη γνώμη του συντελούν στην επιβίωσή του.
Η «τουριστική βιομηχανία» (κοινότυπη αλλά και λανθασμένη κατά τη γνώμη μου, έκφραση) ηγείται των κατά Πάνα «φυσικών» πλεονεκτημάτων της Χαλκιδικής και συνεχώς αναπτύσσεται. Ο τουρισμός κύριε Πάνα, εκτός του ότι δεν αποτελεί φυσικό πλεονέκτημα αλλά ανθρώπινη δραστηριότητα, στην περίπτωση της Χαλκιδικής, αναπτύχθηκε άναρχα χωρίς σχέδιο και χωρίς συγκεκριμένη στόχευση, εκμεταλλευόμενος, σχεδόν αποκλειστικά, το μοναδικό φυσικό περιβάλλον της, πολλές φορές κακοποιώντας το, με τα αποτελέσματα να αντικατοπτρίζονται τόσο στην ποιότητα του τουριστικού προϊόντος όσο και στην ομάδα επισκεπτών που κατάφερε να προσελκύσει. Είναι γεγονός, ότι τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται αύξηση των επισκεπτών της Χαλκιδικής, που κατάφερε να γίνει πιο ελκυστική για τους βαλκάνιους γείτονές μας και να τους αποσπάσει από τα παράλια της Πιερίας και την Ασπροβάλτα που μέχρι πρότινος επισκέπτονταν. Ταυτόχρονα, με διθυράμβους υποδεχτήκαμε τελευταία, νέες αναπτύξεις μονάδων all inclusive, χωρίς ωστόσο να συζητήσουμε για το αποτύπωμά τους στην τοπική κοινωνία και οικονομία. Σε κάθε περίπτωση δε θα διαφωνήσω ότι ο τουρισμός αποτελεί πολύ σημαντικό κεφάλαιο για τη Χαλκιδική.
Ακολουθεί στα φυσικά πλεονεκτήματα, και αυτή τη φορά όντως πρόκειται για φυσικό διαθέσιμο, «ο πλούσιος ορυκτός πλούτος», που είναι και πλούτος και πλούσιος…. Μόνο που ο δρόμος για την εκμετάλλευση του πλούσιου πλούτου, περνάει μέσα από την καταστροφή του πλουσιότερου φυσικού περιβάλλοντος και τελικά την υποβάθμιση του ήδη φτωχού τουριστικού προϊόντος που προαναφέρθηκε, υποθηκεύοντας ταυτόχρονα το μέλλον του τόπου με τον αποκλεισμό και άλλων παραγωγικών δραστηριοτήτων. Η Ένωση Ξενοδόχων έχει εκπονήσει, προς τιμήν της, μελέτη για την Τουριστική, Πολιτισμική, Τεχνολογική Ανάπτυξη & Χωρική Οργάνωση της Β.Α. Χαλκιδικής στην οποία τεκμηριώνεται ότι τουρισμός και βαριά εξορυκτική βιομηχανία είναι δραστηριότητες ασύμβατες και αλληλοσυγκρουόμενες και θα συνιστούσα στον κύριο Πάνα τουλάχιστον να την ξεφυλλίσει. Δεν θέλω να επεκταθώ στο θέμα των μεταλλείων καθώς θα κατεχρώμην το χώρο σας παραθέτοντας σελίδες επιχειρημάτων που επιστημονικοί φορείς όπως το Τεχνικό Επιμελητήριο, το Συμβούλιο Περιβάλλοντος του Α.Π.Θ. και άλλοι, έχουν καταθέσει στο δημόσιο διάλογο για το θέμα αυτό.
Ακολουθούν στην σειρά των πλεονεκτημάτων «οι μεγάλες δυνατότητές στον αγροτικό και το(ν) κτηνοτροφικό τομέα». Δε θα διαφωνήσω για τις δυνατότητες του πολύπαθου αγροτικού και κτηνοτροφικού τομέα, αλλά οπωσδήποτε, οι δυνατότητες αυτές δεν αποτελούν, τουλάχιστον έως σήμερα, μέρος της «σύνθεσης του ελκυστικού περιβάλλοντος» για τους επισκέπτες τις Χαλκιδικής, όπως εύγλωττα το άρθρο αναφέρει. Για παράδειγμα η ανεξέλεγκτη (με κύρια ευθύνη της πολιτείας) διάθεση των λυμάτων των μονάδων επεξεργασίας ελιάς, δεν φαντάζομαι να προσελκύει πολλούς επισκέπτες.
Τέλος φτάνουμε στην επίκληση του πολιτιστικού τρίπτυχου: Αριστοτέλης, Πετράλωνα, Άγιον Όρος. Μια απλή επίσκεψη στην πατρίδα του πατέρα του ορθού λόγου που γειτνιάζει με τις χαβούζες των μεταλλείων πάνω από την Ολυμπιάδα, στο απόλυτα εγκαταλειμμένο σπήλαιο των Πετραλώνων και στο λιμάνι, ο Θεός να το κάνει, της Ουρανούπολης, πύλης εισόδου στο Όρος, ή ακόμη στον Αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Ολύνθου και στο κλειστό Αρχαιολογικό μουσείο του Πολύγυρου (αξιοθέατα που μάλλον τα ξέχασε ο κύρος Πάνας) θα καταδείκνυε την εγκληματική ανεπάρκεια όσων τα διαχειρίστηκαν, καθιστώντας το πλεονέκτημα της πολιτιστικής κληρονομιάς, υπόδειγμα κακής χρήσης και εκμετάλλευσης.
Και αφού τελειώσει με την παράθεση των «φυσικών πλεονεκτημάτων», περνάει στη διαπίστωση των προβλημάτων και στον καταλογισμό τον ευθυνών. Στην ύβριν.
Αν καταλαβαίνω καλά ο κύριος Πάνας εγκαλεί με έπαρση (απαξιώνοντας και να τους κατονομάσει) τους πολιτικούς του μέντορες, υπουργούς των κυβερνήσεων του κόμματος που ανήκει, υποστηρίζοντας, ότι με τις επιλογές τους κατέταξαν «τη Χαλκιδική στο(ν) κύκλο των περιοχών με τις μεγάλες «χαμένες ευκαιρίες»». Κατά τον κύκλο των χαμένων ποιητών. Παραθέτει τα προβλήματα και τις ελλείψεις βασικών υποδομών ( το ανεπαρκές και κακοσυντηρημένο οδικό δίκτυο, την αδυναμία ολοκληρωμένης διαχείρισης απορριμμάτων, το έλλειπες αποχετευτικό δίκτυο και την ανυπαρξία ορθολογικής διαχείρισης των υδάτινων πόρων), χαρακτηρίζοντας την αντιμετώπισή τους «ένα δύσκολό αναπτυξιακό πάζλ».
Τρικυμία εν κρανίω είναι η ηπιότερη έκφραση με την οποία μπορώ να χαρακτηρίσω τη διαπίστωση του κυρίου πρώην συμβούλου. Η ανεπάρκεια του κράτους με την ευρύτερη έννοιά του (περιλαμβάνοντας και την αυτοδιοίκηση), να εξασφαλίσει μέσω δημοσίων επενδύσεων, τις βασικές υποδομές στους πολίτες (και όχι στους τουρίστες), ως αντιπαροχή, για τους φόρους που πληρώνουν, βαφτίζεται δύσκολο αναπτυξιακό παζλ.
Η προτροπή που ακολουθεί και κλείνει το κείμενο, αποτελεί την επιτομή του ανέξοδου βερμπαλισμού:
«Προς αυτή τη(ν) κατεύθυνση, η τελευταία ευκαιρία του νέου ΕΣΠΑ(ΣΕΣ) 2014-2020 όποτε βέβαια φιλοτιμηθούν κάποιοι να το θέσουν σε εφαρμογή, πρέπει να αποτελέσει τη(ν) κύρια κινητήρια δύναμη ανάπτυξης υιοθετώντας παράλληλα ένα καινοτόμο στρατηγικό επιχειρησιακό σχέδιο για τη Χαλκιδική.
Αυτό το σχέδιο πρέπει να ιεραρχήσει τις ανάγκες τις (της) κάθε περιοχής και σε κοινή σύμπραξη δημοσίων φορέων και ιδιωτικών πρωτοβουλιών να μπορεί να αντιμετωπίσει την κρίση δίνοντάς νέες ιδέες και προοπτικές.»
Τι μας λέει εδώ ο συμπαθής πολιτευτής; Ότι η λύση στο «δύσκολο αναπτυξιακό πάζλ» που συντίθεται κατά τη γνώμη του από τις ελλείψεις στις βασικές υποδομές της Χαλκιδικής, είναι το νέο ΕΣΠΑ!!! . Κατ αυτόν πρέπει να αξιοποιήσουμε (βλέπε ξανασπαταλήσουμε) την «ευκαιρία» του νέου ΕΣΠΑ για να ολοκληρώσουμε (αφού φυσικά ιεραρχήσουμε τις ανάγκες της κάθε περιοχής, βλέπε του κάθε τοπικού παράγοντα) τις βασικές υποδομές που προανέφερε. Και αφού διαχειριστούμε τα σκουπίδια, δεν πετάμε τα λύματα στα ρέματα και έχουμε δρόμους να πάμε στα σπίτια μας και νερό να πιούμε και να ποτίσουμε τα χωράφια μας, ε τότε θα έχουμε και ανάπτυξη. Και αυτό να το ονομάσουμε καινοτόμο στρατηγικό επιχειρησιακό σχέδιο που πρέπει να υλοποιηθεί με «κοινή (θαρρείς να υπάρχει και χωριστή) σύμπραξη δημοσίων φορέων και ιδιωτικών πρωτοβουλιών».
Ένα Στρατηγικό σχέδιο, για να είναι καινοτόμο, αγαπητέ κύριε Πάνα, οφείλει να είναι οραματικό και να περιλαμβάνει μια αλληλουχία μετρήσιμων υλοποιήσιμων στόχων. Να φέρω ένα απλό παράδειγμα χρησιμοποιώντας τη θεματολογία του άρθρου σας:
Το όραμα μπορεί να είναι το εξής: η Χαλκιδική να αποτελέσει ένα τουριστικό προορισμό υψηλού επιπέδου, που θα προσελκύσει μέσου και υψηλού εισοδήματος επισκέπτες, με τη μέγιστη δυνατή απόδοση στην τοπική κοινωνία και οικονομία, σε αγαστή συνέργεια με τον αγροτικό τομέα που πρέπει να εστιάσει όχι τόσο στην αύξηση της παραγωγής όσο στη βιωσιμότητα και την παραγωγή υπεραξίας μέσω της τυποποίησης και της βελτίωσης της ποιότητας. Για το πετύχουμε αυτό οι πιθανοί στόχοι που πρέπει να υλοποιηθούν μπορεί να είναι για παράδειγμα η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου ώστε το π.χ. 40% των τουριστικών μονάδων να μπορούν να παραμείνουν βιώσιμα ανοικτές όλο το χρόνο μετά από μία πενταετία. Για το πετύχουμε αυτό πρέπει να αναδείξουμε τους εγκαταλειμμένους αρχαιολογικούς χώρους, να οργανώσουμε περιπατητικές διαδρομές στην πανέμορφη, όλες τις εποχές, φύση της Χαλκιδικής, να εντάξουμε την ντόπια ποιοτική αγροτική παραγωγή μέσα στο προσφερόμενο τουριστικό προϊόν επιβάλλοντας την προώθηση όλων των τοπικών προϊόντων (ελιά, λάδι, μέλι, τυροκομικά, κρέατα κλπ) μέσα από τα ξενοδοχεία κλπ.
Για τον αγροτικό τομέα ένα στρατηγικό σχέδιο θα μπορούσε να θέσει ως στόχο πενταετίας, να μην φεύγει ούτε γραμμάριο προϊόντος από τη Χαλκιδική, χωρίς την τυποποίησή του εντός της Χαλκιδικής, αφού προηγουμένως θέσουμε το πλαίσιο με το οποίο πρέπει να λειτουργούν οι μονάδες τυποποίησης ελέγχοντας και προστατεύοντας τους παραγωγούς και το προϊόν.
Και φυσικά όλοι αυτοί οι στόχοι πρέπει να έχουν μετρήσιμα αποτελέσματα, ώστε να μπορεί να κριθεί το στρατηγικό σχέδιο στο σύνολό του, τόσο ως προς τη σύλληψη όσο και ως προς την υλοποίησή του. Για παράδειγμα, δράση ενός κάποιου σχεδίου φαντάζομαι ότι αποτελούσε το Βιοτεχνικό Πάρκο Ζερβοχωρίων. Θα είχε ενδιαφέρον να βλέπαμε πόσες μονάδες έχουν εγκατασταθεί, ποια τα αποτελέσματα της λειτουργίας τους στην αντιμετώπιση της ανεργίας και ποια τα οικονομικά τους αποτελέσματα, συγκρινόμενα με το συνολικό κόστος για την υλοποίηση της δράσης. Το παράδειγμα του ΒΙΟΠΑ είναι εντελώς τυχαίο, αλλά ενδεικτικό του τρόπου με τον οποίο οι πολιτικοί πρόγονοί σας κύριε Πάνα, οραματιζόταν και σχεδίαζαν την «ανάπτυξη» της Χαλκιδικής και κατά πως φαίνεται στα ίδια ακριβώς αχνάρια βαδίζετε κι εσείς.
«Λίθοι και πλίνθοι και ξύλα και κέραμοι ατάκτως ερριμμένα ουδέν εστί».

Πρέπει επιτέλους, όλοι οι ανούσια πολιτικολογούντες που περιφέρουν την ανυπαρξία τους κομπάζοντας για τους βαρύγδουπους τίτλους τους, προσδοκώντας μια αμειβόμενη θεσούλα κοντά στα κέντρα λήψης των αποφάσεων, να αντιληφτούν ότι αποτελούν μέρος του προβλήματος που οι έως σήμερα δήθεν στρατηγικές επιλογές τους δημιούργησαν και αν θέλουν να είναι χρήσιμοι, να αναγνωρίσουν την ανεπάρκειά τους και να σωπάσουν καθώς δεν έχουν κάτι σημαντικό να πουν. Αλλιώς να είναι αποφασισμένοι να περάσουν την βάσανο της δημόσιας κριτικής για τα γραπτά και τα πεπραγμένα τους.

Οι ανοχές της κοινωνίας εξαντλήθηκαν.


Γιώργης Εμμανουήλ

2 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

1. Ελπίζω μετά από αυτό να μη χρειαστεί να υποστούμε άλλους Πάνες έστω και μέσω του διαδικτύου. (Βλ. Αλλαγή πάνας, πάνε από δω, από δω παν΄ κι άλλοι... κλπ)
2. Μου αρέσει που του διορθώνεις και τα ορθογραφικά...
3. Γιώργη φαντάζομαι πως δεν ξεχνάς ότι οι περιφερόμενοι ανύπαρκτοι συνεχίζουν να επιβιώνουν (και) εξαιτίας της δικής μας ανέχειας...

Ανώνυμος είπε...

Συμφωνώ απολύτως με όλο το κείμενο και ειδικά με την τελευταία παράγραφο.